Nietolerancja laktozy – nie taki diabeł straszny jak go malują!

Laktoza
„Czy każda dorosła osoba cierpi na nietolerancję laktozy i powinna unikać nabiału?” To jedno z częstych pytań, które słyszy dietetyk w swoim gabinecie.

Czym jest nietolerancja laktozy?

Nietolerancja laktozy (inaczej zwana nietolerancją cukru mlecznego lub pseudoalergią) jest nie przyswajaniem tego składnika wynikającym z niedostatecznej ilości enzymu laktaza. Ludzie posiadający nietolerancję laktozy cierpią zwykle na dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, gdyż reakcja inicjowana jest w obrębie jelita. Rzadziej w przebiegu choroby występują objawy o charakterze ogólnym, bez udziału przewodu trawiennego. Schorzenia tego nie należy mylić z alergią pokarmową, gdyż nie wywołuje ono reakcji obronnej organizmu o podłożu immunologicznym.


Metody podejścia żywieniowego w nietolerancji laktozy

Jeśli została u Ciebie zdiagnozowana nietolerancja laktozy masz dwie możliwości: zastosować dietę bezlaktozową lub dietę ubogą w laktozę albo dostarczyć swojemu organizmowi enzym laktaza w postaci tabletek zmniejszających niepożądane objawy. Jednak nie we wszystkich przypadkach konieczne jest całkowite wykluczenie laktozy z diety. Przyswajanie niewielkich ilości cukru mlecznego uzależnione jest od indywidualnego nasilenia objawów. Warto pamiętać, że produkty nabiałowe są wartościowym źródłem substancji odżywczych ważnych dla zdrowia takich jak: wapń, witaminy: A, C, D, E oraz witaminy z grupy B, a także żelazo, fosfor, cynk, magnez oraz pełnowartościowe białko.
Czasem zalecenie unikania produktów mlecznych jest niewystarczające. U osób z większym nasileniem nietolerancji laktozy konieczna jest skrupulatna kontrola składu spożywanych produktów oraz zapoznanie się ze wszystkimi potencjalnymi źródłami laktozy.


Laktozy możemy spodziewać się także w:
  • wędlinie
  • pieczywie i produktach cukierniczych oraz słodyczach
  • zupach i sosach w proszku oraz gotowych dressingach
  • lodach
  • maśle orzechowym
  • ketchupie, musztardzie i majonezie
  • przyprawach
  • kawie rozpuszczalnej
  • odżywkach sportowych
  • słodzikach
  • lekach

Indywidualna tolerancja cukru mlecznego

Każda osoba cierpiąca na nietolerancję laktozy może inaczej reagować na spożycie produktu zawierającego cukier mleczny. Ta indywidualna akceptacja pewnych produktów spożywczych uzależniona jest od:
  • ilości spożytej laktozy – objawy nasilają się wraz ze zwiększonym spożyciem cukru mlecznego
  • pory i sposobu spożycia cukru mlecznego – np. szklanka mleka wypita na czczo zwykle wywołuje większe dolegliwości niż laktoza spożyta w godzinach popołudniowych w obecności innych produktów spożywczych
  • temperatury posiłku zawierającego laktozę – danie w temperaturze pokojowej wywoła mniej dokuczliwe dolegliwości w porównaniu z posiłkiem zimnym lub poddanej wysokiej temperaturze
  • konsystencji produktu zawierającego laktozę – pokarm płynny jest zwykle gorzej tolerowany, gdyż czas przebywania w przewodzie pokarmowym, a tym samym kontakt z enzymem laktazą jest krótszy


Nabiał – jeść czy nie jeść?

Całkowita eliminacja nabiału nie zawsze jest wskazana. Produkty na bazie kwaśnego mleka pomimo, że zawierają ok. 3-4% cukru mlecznego są lepiej tolerowane przez większość ludzi. Z uwagi na zwiększoną lepkość produktów fermentowanych ich obecność w przewodzie pokarmowym jest dłuższa, a więc dłuższy czas kontaktu cukru z enzymem go rozkładającym. Ponadto laktoza jest częściowo rozkładana przez bakterie kwasu mlekowego, zwykle Lactobacillus bulgaricus i Streptococcus thermophilus, zawierających enzym laktazę, który chroniony przez ścianę komórkową nienaruszony przez kwas żołądkowy przedostaje się do jelita cienkiego. Dopiero tam żółć pomaga uwolnić enzym umożliwiając kontakt z cukrem mlecznym, zatem jest on rozkładany w przewodzie pokarmowym człowieka przez własne składniki. Co więcej przypuszcza się, że regularne spożywanie fermentowanych produktów mlecznych poprawia skład mikroflory jelita, a tym samym zwiększa przyswajalność tego typu produktów.

Stosując dietę nie zapomnij:
  • sprawdzić zawartość laktozy w danym produkcie
  • zapoznać się z etykietą produktu przygotowywanego przemysłowo i unikać produktów zawierających w składzie: -laktozę
    -cukier mleczny
    -serwatkę (w tym w proszku)
    -mleko w proszku (w tym pełne i odtłuszczone)
  • zapytać sprzedawcę w sklepie o skład produktów, które nie są fabrycznie zapakowane
  • sprawdzić czy w produkcie występują substancje słodzące – często zawierają w swoim składzie także cukier mleczny
  • sprawdzić czy w produkcie zawarte jest białko mleka i kwas mlekowy – nie powinny one zawierać laktozy, ale w procesie produkcji mogą być nią zanieczyszczone i tym samym zawierać śladowe ilości cukru mlecznego
  • że jogurty, które mają w składzie mleko w proszku zawierają więcej cukru mlecznego, który został sztucznie dodany
  • że tolerancja produktów na bazie kwaśnego mleka jest tym większa im większa jest w nich zawartość tłuszczu
  • że ser długo dojrzewający zawiera mniej laktozy
  • że eliminując nabiał możesz mieć niedobór wapnia: wprowadź do swojego jadłospisu jarmuż, sardynki, łososia, sezam, migdały i orzechy laskowe oraz figi lub morele suszone


  • Pamiętaj!

    To, że w dzieciństwie spożywałeś mleko i nie miałeś dolegliwości nie oznacza, że dziś nadal je tolerujesz. Niedobór laktazy (enzymu rozkładającego laktozę) może pogłębiać się wraz z dorastaniem.

    Dietetyk_Justyna Walerowska-Madej

    Justyna Walerowska-Madej
    dietetyk

  • Julka

    A co z kazeiną ? Przeciż to ona głównie jest składnikiem szkodliwym. Wszyscy mówią tylko o laktozie….
    Ciekawa jestem opinii nt.

    • MartaMarzec

      W powyższym artykule poruszony został problem dolegliwości po spożyciu nabiału wywołany jedynie reakcją o podłożu enzymatycznym, do którego dochodzi po spożyciu laktozy. Oczywiście kazeina może być tak samo lub nawet bardziej szkodliwa w wyniku reakcji układu odpornościowego. Są to zupełnie inne mechanizmy, a tematem powyższego artykułu była laktoza.

      Nie mniej jednak widząc zainteresowanie tym temat, chętnie stworzymy w najbliższym czasie artykuł, który mamy nadzieję odpowie na Pani wątpliwości. Czy są jakieś kwestie na które szczególnie chciałaby Pani uzyskać odpowiedź?

Nowość! Kuracja Online

Napisz do nas!

Umów się na wizytę